Aç At Yol Almaz, Aç İt Av Almaz Ne Demek?
Anlamı: iş gördürdüğünüz kimselerin haklarını tam olarak vermezseniz kendilerinden yararlanamazsınız.
Bu atasözü, bir iş gördürmek istediğiniz kimsenin hakkını, emeğini ve temel ihtiyacını karşılamazsanız ondan verim bekleyemeyeceğinizi anlatır. Aç atın yol alamaması, aç itin av yakalayamaması, gücün ve performansın beslenme ve bakım olmadan sürdürülemeyeceğini gösterir. Halk bilgeliği burada emek ile karşılık arasındaki adil bağı öne çıkarır. İnsan, hayvan ya da çalışan fark etmez; ihtiyaçları karşılanmayan varlık, istenen işi tam yapamaz. Bu yüzden atasözü sadece fiziksel açlık değil, genel olarak hak verilmeden iş bekleme anlayışını eleştirir. Birinden sürekli fayda umarken onun emeğini ihmal etmek hem adaletsiz hem akılsızcadır. Çünkü sonuçta zarar yine işi yaptırmak isteyene döner. Söz, hem merhamet hem verimlilik hem de hakkaniyet içeren çok gerçekçi bir halk öğüdüdür. İyi sonuç için önce gerekli bakım ve karşılık sağlanmalıdır. Yük bindirmek kolaydır; fakat o yükü taşıyacak gücü beslemek asıl sorumluluktur.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü