Âciz Kalmak Ne Demek?
Anlamı: çok uğraşmasına karşın bir işi yapamamak: 'Kitaplar Taptuk'u anlatmaktan âciz kalır.' -A. Kabaklı.
Aciz kalmak deyimi, bir işi yapmak için çabalansa da sonuca ulaşılamaması, gücün ya da imkânın yetmemesi anlamında kullanılır. Bu ifade yalnızca fiziksel yetersizliği değil; zihinsel, duygusal ya da anlatımsal sınırları da kapsar. Kimi zaman bir sorunu çözmeye yetmezsiniz, kimi zaman bir güzelliği, büyüklüğü ya da derinliği anlatmaya kelimeleriniz yetmez; işte böyle durumlarda “aciz kalmak” denir. Deyim, insanın sınırlılığını kabul eden bir ton taşır. Her şeye gücü yetmeyen, bazen kapasitesinin sonuna gelen insan hâlini sade ama etkili biçimde anlatır. Bu yüzden edebî metinlerde, düşünsel yazılarda ve gündelik konuşmada geniş kullanım alanına sahiptir. Yetersizlik hissiyle birlikte samimiyet de taşır; çünkü kişi burada kibirli değildir, ulaşamadığını dürüstçe kabul eder. İnsanın hem güçsüzlüğünü hem de uğraşmış olmasına rağmen sonuca varamamasını ifade eden yerleşik ve güçlü bir deyimdir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü