Adam Adamdan Korkmaz, Utanır Ne Demek?
Anlamı: insanları ahlaklı davranmaya iten korku değil, küçük görülme duygusudur.
Adam adamdan korkmaz, utanır atasözü, insanı toplum içinde sınırda tutan esas duygunun çoğu zaman kaba korku değil, mahcup olma ve küçük düşme endişesi olduğunu anlatır. Buradaki “utanmak”, başkasının gözündeki değerini kaybetmekten, ayıp sayılan bir davranışın içinde görünmekten ve saygınlığını zedelemekten kaçınmak anlamındadır. Atasözü bu nedenle ahlakın yalnızca ceza korkusuyla değil, vicdan ve toplumsal itibar duygusuyla da korunduğunu söyler. İnsan bazen tehditten değil, yüzü kızaracağı için yanlış yapmaktan çekinir. Halk bilgeliğinde utanma duygusu, terbiyenin ve ölçülü davranışın önemli bir dayanağı olarak görülür. Bu söz özellikle edep, görgü ve toplumsal denetim konuşulurken kullanılır. İçinde insan ilişkilerine dair ince bir gözlem vardır: Asıl fren çoğu zaman dış baskı değil, içte hissedilen mahcubiyettir. Bu yönüyle atasözü, korkunun geçici, utanmanın ise daha derin bir sosyal bağlayıcılık taşıdığını vurgular. Saygı ve özdenetim arasındaki bağı çok özlü bir şekilde anlatır.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü