Adam Adamdır Olmasa da Pulu, Eşek Eşektir Atlastan Olsa Çulu Ne Demek?
Anlamı: insanın değeri zengin olmakla artmaz, asıl olan insanlığıdır.
Bu atasözü, insanın gerçek değerinin zenginlikten, gösterişten ya da dış süsten gelmediğini anlatır. Parası olmasa da adam adamdır; buna karşılık eşek, üstüne atlas örtülse de eşek olarak kalır. Yanı özü değerli olan kişi maddi imkan azlığında da değerini korur; özü düşük olan işe dış görünüşle değişmez. Bu söz özellikle insanı para, kıyafet, mevki veya dış parlaklık üzerinden değerlendiren anlayışa karşı söylenir. Halk tecrübesi burada karakteri merkeze alır. Görünüş insanı bir yere kadar taşır; asıl olan huy, ahlak, duruş ve insanlıktır. Bu yüzden atasözü hem yoksul ama onurlu insanı över, hem de süsle, etiketle ya da servetle değer kazandığını sananları eleştirir. İnsan ile eşek karşılaştırması da bu sertliği güçlendirmek için kullanılır. Asıl kıymet, eldeki paradan değil eldeki mayadan gelir. Söz, değer ölçüsünü dışardan içeriye değil, içeriden dışarıya kuran çok güçlü bir halk yargısıdır.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü