Anlamı
ağırbaşlı ol ki el üstünde tutulasın.
Detaylı Açıklama
Ağır ol, batman gel atasözü, ağırbaşlı ve ölçülü davranan kişinin toplumda el üstünde tutulacağını, değer ve itibar göreceğini anlatır. Buradaki 'batman' eski bir ağırlık ölçüsünü çağrıştırır; söz, ağır olmanın yani olgun ve dengeli durmanın insana değer katacağını mecazlı biçimde anlatır. Atasözü, gösterişten çok vakar ve yerinde davranışı över. İnsan kendini ne kadar toplu, soğukkanlı ve ciddi taşırsa, çevresi onu o kadar ciddiye alır. Söylendiği yerde hem bir öğüt hem de toplumsal gözlem vardır. İtibarın gürültüyle değil, ağırbaşlı duruşla kazanıldığı ima edilir. Halk bilgeliği burada, kişiliğin dışa vurumunda sakinlik ve ölçünün büyük payı olduğunu söyler. Bu atasözü gençlere, heyecana kapılanlara ve kendini toplaması gerekenlere sıkça yakışır. Sessiz ama güçlü duruşun değerini anlatan, saygının davranışla kazanıldığını vurgulayan olumlu ve yerleşik bir halk sözüdür.
Örnek Cümleler
- Yeni işine başlarken daha ilk haftadan şakalaşmaya kalkma; ağır ol, batman gel.
- Sessizce oturup dinledi, sonunda söz kendisine bırakıldı; ağır ol, batman gel.
- Düğünde herkes bağırıp çağırırken o sakin durdu, saygıyı da o gördü; ağır ol, batman gel.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Ağırbaşlı ve ölçülü davrananın toplumda ciddiye alınacağını, saygı göreceğini ve el üstünde tutulacağını vaat eder. Sözün karşılığı doğrudan bunu bildirir. El üstünde tutulmak sözün merkezindedir.
Çünkü bir ölçü birimidir; söz manevi değeri tartılabilir bir şeye çevirir. Ağır ol buyruğu bir tavır ister, batman gel ise onun karşılığını sayıyla vaat eder. İkisi arasındaki bağ bir alışveriş gibi kurulmuştur.
İkisi de ağırbaşlı davranışın kişiye itibar kazandırdığını söyler; biri molla, öteki batman imgesiyle kurar. Bu sözde kazanılan şey el üstünde tutulmaktır ve karşılığı bir ölçü birimiyle tartılır. Öğüt ikisinde de aynıdır, değişen yalnız benzetmedir.