Ağırlık Basmak (çökmek) Ne Demek?
Anlamı: 1) gevşeklik ve uyku gelmek; 2) ağır bir hava kaplamak; 3) sessizlik oluşmak: 'Yavaş yavaş bir ağırlık çöktü. Bir sakinlik herkesi kapladı.' -M. Ş. Esendal.
Bu deyim, bulunduğu bağlama göre gevşeklik ve uyku hâlinin çökmesini, ortama ağır bir havanın yayılmasını ya da bir sessizliğin belirginleşmesini anlatır. Ortak duygu, canlılığın azalması ve bir durgunluğun hissedilir biçimde inmesidir. İnsan üzerinde ağırlık basarsa bedeni gevşer, uyku gelir, hareket etmek zorlaşır. Ortama ağırlık basarsa neşe söner, konuşmalar azalır, gergin ya da ciddi bir sessizlik oluşur. Bu yüzden söz hem bedensel hem ruhsal hem de toplumsal atmosferi anlatmak için elverişlidir. Günlük hayatta yorgunluk, sıkıcı ortam, hüzünlü toplantı veya haber sonrası oluşan durgunluk için kullanılır. Deyimin gücü, görünmez bir yükün insanın ya da ortamın üstüne çökmesi hissinden gelir. Bu his, herkesin davranışını bir anda etkileyebilir. Canlılığın geri çekildiği anları iyi özetler.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü