Ağız Yemese, Yüz Utanmaz Ne Demek?
Anlamı: armağan alan, armağanı verenin isteğini yerine getirmemeye çekinir ve mutlaka yapmaya çalışır.
Ağız yemese, yüz utanmaz atasözü, bir kimseden armağan, ikram ya da çıkar kabul eden kişinin, daha sonra o kişiye karşı bağımsız davranmakta zorlanacağını anlatır. Burada ağız, alınan nimeti; yüz işe bunun doğurduğu mahcubiyeti temsil eder. İnsan birinden bir şey aldığında, o kişiye karşı kendini borçlu hissedebilir ve onun isteğini geri çevirmekte zorlanabilir. Atasözü bu yüzden karşılıksız gibi görünen ikramların bile ilişkilerde görünmeyen bir yük oluşturabileceğini söyler. Günlük hayatta özellikle çıkar ilişkileri, hediyeleşme, torpil beklentisi ve bağımsız karar verme gerektiren durumlarda anlam kazanır. Söz, alınan şeyin yalnız maddi olmadığını; beraberinde bir utanma, çekinme ve mecburiyet duygusu taşıyabileceğini hatırlatır. Böylece insanı temkinli olmaya, her ikramın ardındaki bağı düşünmeye çağırır. Menfaat ile mahcubiyet arasındaki ince bağlantıyı son derece net gösteren, çok yerleşik ve gerçekçi bir atasözüdür.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü