Ağız Yer, Yüz Utanır Ne Demek?
Anlamı: armağan alan, armağanı verenin isteğini yerine getirmemeye çekinir ve mutlaka yapmaya çalışır.
Ağız yer, yüz utanır atasözü, birinden yiyecek, armağan ya da çıkar kabul eden kişinin daha sonra ona karşı mahcup olacağını ve isteğini geri çevirmekte zorlanacağını anlatır. Yapı olarak “ağız yemese, yüz utanmaz” sözüyle aynı düşünceyi taşır; burada daha doğrudan bir sebep-sonuç ilişkisi kurulur. Ağız yemiştir, yanı fayda sağlanmıştır; bu yüzden yüz utanır, yanı kişi kendini borçlu hisseder. Atasözü, ikramın bazen yalnız cömertlik olmadığını, ilişkide görünmez bir yük oluşturabildiğini hatırlatır. Günlük hayatta özellikle çıkar ilişkilerinde, hediye kabulünde, hatır beklentisinde ve tarafsız kalmanın zorlaştığı durumlarda çok yerindedir. Söz, insanın psikolojik bağımlılığını çok yalın biçimde anlatır. Bir nimetin ardından gelen mahcubiyet, karar özgürlüğünü etkileyebilir. Bu yüzden atasözü hem ahlakı hem pratik bir uyarı taşır: alınan her şeyin görünmeyen bir karşılığı olabilir. Menfaatin insanı nasıl bağlayabildiğini kısa ve etkili biçimde özetleyen bir halk sözüdür.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü