Ağza Alınmaz (alınmayacak) Ne Demek?
Anlamı: söylenmesi ayıp, çirkin (söz, küfür): 'Bu ağza alınmaz söz üzerine karşıdakiler birden alevlendiler.' -O. C. Kaygılı.
Ağza alınmaz deyimi, söylenmesi ayıp, çirkin, küfürlü ya da toplumsal bakımdan kabul edilemez bulunan sözleri anlatmak için kullanılır. Burada mesele sadece sertlik değil, dilin ahlakı ve sosyal sınırlarını aşan bir ifadenin varlığıdır. Bir söz o kadar kaba, yaralayıcı veya kirletici bulunur ki, onu tekrar etmek bile uygun görülmez. Deyim bu nedenle hem toplumsal adab duygusunu hem de dilin sınırları olduğunu hatırlatır. Günlük dilde küfür, ağır hakaret, mahremiyeti zedeleyen anlatımlar veya yüz kızartici ifadeler için sıkça kullanılır. Söylendiği yerde “bunu burada tekrar etmeye bile değmez” hissi vardır. Halk dilinin gücü burada susarak mahkum etme biçiminde görülur. Söz o kadar kotudur ki, onu tekrarlamamak bile bir tavır haline gelir. Bu nedenle deyim, dildeki kirlenmeyi ya da aşırılığı acikça dile getirmeden bile mahkum eden güçlü bir sosyal sınır ifadesidir. Uygunsuz sözlerin sınırını belirleyen incelikli ama keskin bir halk soyleyişidir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü