Ağzı Dili Tutulmak Ne Demek?
Anlamı: 1) konuşamamak; 2) beklenmedik bir durum karşısında heyecanlanmak, hayranlık duymak: 'Kızları gördün, ağzın dilin tutuldu gayri.' -N. Cumalı.
Ağzı dili tutulmak deyimi, bir kimsenin ya gerçekten konuşamayacak hale gelmesini ya da beklenmedik bir durum karşısında heyecandan, şaşırmadan veya hayranlıktan ne diyeceğini bilemez duruma düşmesini anlatır. Bu iki anlamı birleştiren ortak nokta, sözün akışının bir anda kesilmesidir. Kimi zaman beden dili de bu kesintiye eşlik eder; kişi donup kalır, bakar ama konuşamaz. Deyim bu nedenle sadece sessizliği değil, o sessizliğin arkasındaki güçlü duygusal etkiyi de taşır. Günlük dilde hem olumsuz soklar hem de büyük hayranlık anları için kullanılabilir. Söylendiği yerde geçici bir dilsizlik ve sarsılma hissi bulunur. Halk dilinin gücü burada çok belirgindir; sanki ağız ve dil fiziksel olarak islevsiz kalmış gibi anlatılır. Bu da duygunun şiddetini kuvvetle hissettirir. Deyim, insanı sözün bile yetersiz kaldığı bir ana taşıyan canlı anlatımlardan biridir. Konuşmanın durduğu anlarda, ruh halinin ne kadar yoğun olduğunu gösteren etkili bir deyimdir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü