Ağzı Kilitlenmek Ne Demek?
Anlamı: konuşamaz duruma gelmek: 'Fakat yalnız kaldıkları vakit ağzı kilitlendi ve tek gözü de Gülizar'ı görmez oldu.' -N. Hikmet.
Ağzı kilitlenmek deyimi, bir kimsenin konuşamaz duruma gelmesini anlatır. Bu konuşamama bazen korku, bazen şaşırma, bazen de iç dünyada yaşanan bir baskı nedeniyle ölür. Kilitlenmek kelimesi, ağzın adeta mekanik olarak kapanıp acilamamasini hayal ettirdiği için deyimin etkisi güçlüdur. Kişi aslında konuşmak ister ya da konuşması beklenir, fakat söz çıkmaz. Bu nedenle deyim, yalnız sessiz kalmayı değil, sessizliğe zorlanmis bir durumu taşır. Günlük dilde utanç, korku, hayret, suçluluk ya da içine kapanma halleri için kullanılabilir. Söylendiği yerde pasif bir suskunluk değil, açılamayan bir kapanma hissi bulunur. Halk dilinin somutlastirma gücü burada yine belirgindir; sanki bir anahtar olmadan acilmayacak bir kilit söz konusudur. Bu nedenle deyim, konuşmanın durmasını güçlü bir engellenme duygusuyla birleştirir. Kısa ama etkili yapısı sayesinde duygusal ve bedensel blokaji anlatan en tanıdık deyimlerden biri haline gelmiştir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü