Ağzına Almak Ne Demek?
Anlamı: 1) yemek, içmek; 2) söylemek: 'Bir daha millet kelimesini ağzına alırsan dilini koparırım, anladın mı?' -R. H. Karay.
Ağzına almak deyimi, bağlama göre iki temel anlam taşır: bir şeyi yemek veya içmek ve bir şeyi söze döker gibi söylemek. Günlük dilde ikinci anlamı, yanı bir kelimeyi, konuyu veya ifadeyi diline getirmek daha dikkat çekici kullanıma sahiptir. Bir şey “ağzına alininca”, artık o konu kamusal ya da karşılıklı konuşmanın parçası haline gelir. Bu nedenle deyim yalnızca teknik bir söyleme eylemi değil, bazen sınır koyma, bazen yasak koyma, bazen de dikkatli seçim gerektiren bir dil davranışı olarak kullanılır. “Onun adını ağzına alma” gibi kaliplarda, konunun değersiz, kırıcı ya da hassas bulunduğu anlaşılır. Deyim bu yüzden hem bedensel hem dilsel bir eşik hissi taşır. Kullanımında bir şeyi içeri almak ve bir şeyi dışa vurmak gibi iki yonlu bir anlam bulunur. Halk dilinin esnek gücü burada açıkça görülur. Basit bir fiil, hem yeme eylemine hem de sözü dile getirme sorumluluğuna bağlanır. Bu nedenle deyim, dil ve davranış ilişkisini zengin biçimde taşıyan temel kullanımlardan biridir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü