Ağzına Tıkmak Ne Demek?
Anlamı: susturmak, konuşmasına engel olmak: 'Aleyhinde kim ne söylerse hemen ağızlarına tıkarlardı.' -O. C. Kaygılı.
Ağzına tıkmak deyimi, birini susturmak, konuşmasını engellemek veya söyleyecek şeyi etkisiz hale getirmek anlamına gelir. Buradaki “tıkmak” fiili, sözü adeta fiziksel olarak geri itilmis gibi gösterir. Bu nedenle deyim, cevap vererek, kanıt getirerek, baskı kurarak veya korkutarak karşı tarafın sesini kesme durumları için kullanılabilir. Kullanımında güçlü bir hakimiyet hissi vardır; bir taraf konuşur hale gelirken diğeri susmaya zorlanmistir. Günlük dilde tartışma, dedikodu, otorite kullanımı ve savunma bağlamlarında duyulur. Söylendiği yerde sadece cevap verme değil, “konuşacak alan bırakmama” duygusu bulunur. Halk dilinin somutlastirma gücü burada belirgindir; sanki konuşmanın çıkış yolu kapatılmış gibi hissedilir. Deyim bu nedenle fikri bastırma, sesi kesme ve etkili susturma biçimlerini anlatan güçlü bir ifadedir. Hem haklı bir cevapla karşılık verme hem de sert bir baskıyla susturma bağlamında, bağlama göre farklı tonlar kazanabilir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü