Ağzını Açıp Gözünü Yummak Ne Demek?
Anlamı: öfke ile, sonunu düşünmeden ağzına gelen bütün ağır sözleri söylemek: 'Fakat bu inat, Emine'nin çenesini açmış; kızın ne kadar kusuru varsa babasından geldiğini söylerken, Tevfik'e ağzını açmış, gözünü yummuştu.' -H. E. Adıvar.
Bu deyim, öfkeye kapılıp sonunu düşünmeden ağza gelen ağır sözleri sıralamayı anlatır. Buradaki asıl vurgu kontrol kaybınadır. İnsan sinirlendiğinde ölçülü konuşma çizgisini terk eder, kırıcı, sert ve hesapsız cümleler kurar; işte deyim bunu görünür kılar. Ağzını açıp gözünü yummak, sadece bağırmak değil, karşısındakini incitecek sözleri peş peşe söylemektir. Bu nedenle çoğu zaman sonrasında pişmanlık doğurur. Aile tartışmaları, komşu kavgaları, iş yeri gerilimleri gibi ortamlarda sıkça duyulur. Deyimin etkisi, öfkenin insanı nasıl körleştirdiğini hissettirmesidir. Kişi o anda ne söylediğini tam hesaplamaz; söz, düşüncenin önüne geçer. Halk dili, böylesi taşkınlıkları güçlü görüntülerle anlatır ve bu deyim de onlardan biridir. Ağzın açılması ile gözün yumulması birlikte düşüncesizliği, denetimsizliği ve sonrasını umursamayan taşkınlığı resmeder. Bu yüzden hem bir durum tespiti hem de dolaylı bir uyarı niteliği taşır.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü