Ağzının Kâhyası Olmak Ne Demek?
Anlamı: birinin alışkanlıklarına, davranışlarına, düzenine karışmak.
Ağzının kâhyası olmak, birinin ne yiyeceğine, ne içeceğine, nasıl davranacağına, konuşmasına ya da günlük düzenine karışmak anlamında kullanılan eleştirel bir deyimdir. Kâhya, düzeni yöneten ve denetleyen kişi çağrışımı taşıdığı için bu ifade, aşırı müdahaleyi ve gereksiz denetleme isteğini öne çıkarır. Birinin ağzının kâhyası olan kişi, sanki onun yerine karar verme hakkını kendinde görür. Bu nedenle deyim, bireysel alanın ihlal edildiği durumlar için oldukça uygundur. Aile içinde, ilişkilerde, yaş farkı olan bağlarda ya da patron-çalışan ilişkilerinde duyulabilir. Kişi bazen koruma bahanesiyle, bazen alışkanlıkla, bazen de gerçekten kontrol tutkusu yüzünden başkasının yaşamına fazla karışır. Halk dilinde buna tepki olarak “sen benim ağzımın kâhyası mısın?” türü kullanımlar çok canlıdır. Deyim, yalnızca karışmayı değil, haddini aşan sahiplenmeyi de anlatır. Yeme içme gibi kişisel tercihler üzerinden başlayıp daha geniş davranış alanına yayılabilir. Bu nedenle söz, sınır ihlalini ve özgürlük alanına giren denetim tavrını kısa ama etkili biçimde adlandırır.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü