Akıl Erdirmek Ne Demek?
Anlamı: ne olduğunu anlamak, sırrını çözmek: 'Yaşadığımız müddetçe bu muammaya akıl erdirmek bizim için pek kabil değildi.' -H. C. Yalçın.
Akıl erdirmek deyimi, bir şeyin ne olduğunu anlayabilmek, mantığını çözmek, ardındaki sebebi kavramak ya da karmaşık görünen bir durumu zihinde netleştirebilmek anlamında kullanılır. Bu ifade yalnız bilgi sahibi olmayı değil, kavrayış yoluyla o bilginin iç yapısını anlamayı anlatır. İnsan bazen bir olaya bakar ama akıl erdiremez; yani görünen şeyi zihinsel düzende yerine oturtamaz. Bu nedenle deyim, özellikle gizemli, karmaşık, tuhaf ya da sezgisel olarak anlaşılması güç durumlar için çok uygundur. Günlük dilde “buna akıl erdiremiyorum” sözü sıkça duyulur; bu da deyimin şaşkınlıkla iç içe geçtiğini gösterir. Yalnızca eksik bilgi değil, zihinsel yetersizlik hissi de taşır. Bir şeyi anlamak için uğraşılmış, fakat yeterince çözülememiştir. Türkçede kavrayış, çözümleme ve zihinsel açıklık arayışını güçlü biçimde anlatan köklü bir deyimdir. İnsan aklıyla olayın iç yüzünü yakalamaya çalışırken yaşanan sınır duygusunu yalın ve etkili bir şekilde görünür kılar.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü