Akıllı Oğlan Neyler Ata Malını, Akılsız Oğlan Neyler Ata Malını Ne Demek?
Anlamı: çocuk akıllı ise babasından mal kalsın diye beklemez, malı kendisi kazanır; akılsızsa babası ne kadar çok mal bırakırsa bıraksın, değerini bilmez ve onu kısa zamanda bitirir.
Bu atasözü, akıllı kişinin baba malına bel bağlamayacağını, kendi emeğiyle de yolunu bulacağını; buna karşılık akılsız kişinin işe eline büyük miras bile geçse onu koruyamayacağını anlatır. Yanı servetin değeri, onu kullanacak aklın varlığıyla ölçülür. Akıllı oğlan için ata malı zorunlu değildir; çünkü kendisi üretir, değerlendirir, çoğaltır. Akılsız oğlan içinse tam tersi geçerlidir: Ne kadar çok mal kalırsa kalsın, onu kısa sürede tüketebilir ya da boşa çıkarabilir. Atasözü burada mirası değil, insanın zihniyetini merkeze alır. Varlık tek başına güvence değildir; akıl ve beceri yoksa dayanmaz. Bu söz özellikle çocuk yetiştirme, miras, emek, sorumluluk ve yetkinlik konularında kullanılır. Aileden gelen imkan değerli olabilir; ama asıl belirleyici olan kişinin onu nasıl kullanacağıdır. Servet akıllıya destek, akılsıza yük olabilir. Halk bilgeliği burada malın değil, aklın esas sermaye olduğunu vurgular.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü