Aklını Başına Almak (toplamak, Devşirmek) Ne Demek?
Anlamı: akılsızca davranışlarda bulunmaktan kendini kurtarmak: 'Burası Ankara değil, aklını başına al, uslu otur.' -R. H. Karay.
Bu deyim, kişinin düşüncesizce, taşkınca veya akılsızca davranmaktan vazgeçip daha ölçülü, dikkatli ve sağduyulu davranmaya başlaması anlamında kullanılır. Bir bakıma kendine gelmek, toparlanmak ve yaptığı işin sonucunu hesaba katmaktır. İnsan bazen gençlik, öfke, heves ya da dikkatsizlikle yanlış adımlar atar; “aklını başına almak” işte bu dağınık hâlden çıkışı anlatır. Deyim bu yüzden hem uyarı hem beklenti cümlesi olarak çok sık duyulur. “Aklını başına al” dendiğinde kişi yalnızca susması değil, davranışının sonucunu düşünmesi için ikaz edilir. İçinde sertlik olabilir ama temel amaç düzeltmedir. Kişinin zihnini toplayıp kendini dizginlemesi beklenir. Bu nedenle söz, duygusal taşkınlıktan akıllı tutuma dönüşü anlatan güçlü bir halk ifadesidir. Kendini toparlamanın dildeki en yaygın biçimlerinden biridir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü