Bu atasözü hangi sorumluluğu vurgular?

İnsanın sahip olduğu aklı doğru kullanma sorumluluğunu ve bunun hayat sonuçları üzerindeki etkisini vurgular. Bu atasözü, insanın aklını nasıl kullandığına göre ya saygı göreceğini ya da kendini küçük düşüreceğini anlatır.

Neden vezir ve rezil gibi iki uç seçilmiştir?

Çünkü aklın kullanım biçiminin insanı çok yüksek saygınlığa da çok büyük düşüşe de götürebileceği çarpıcı biçimde gösterilmek istenir.

Sadece zekâyı mı anlatır?

Hayır, zekânın yanında sağduyu, doğru karar, ölçü, deneyimden yararlanma ve aklı yerinde kullanma becerisini anlatır.

Aklınla Rezil Olursun, Aklınla Vezir Olursun Ne Demek?

Anlamı: aklını iyi kullanan saygı görür, kullanmayan kendini küçük düşürür.

Bu atasözü, insanın aklını nasıl kullandığına göre ya saygı göreceğini ya da kendini küçük düşüreceğini anlatır. Aynı akıl, doğru kullanılırsa yükseltir; yanlış kullanılırsa kişiyi rezil eder. Bu nedenle atasözü aklın var olmasından çok, kullanılma biçiminin önemini vurgular. İnsan doğuştan bir kapasite taşıyabilir ama onu bilgi, sağduyu, ölçü ve doğru kararlarla desteklemezse bu kapasite onu kurtarmaz. Söz hem öğüt hem uyarıdır. Aklını yerinde kullanan kişi çevresinde güven, saygınlık ve başarı kazanır; düşünmeden hareket eden işe kendi kendini düşürür. Atasözünün kuvveti, vezir ve rezil gibi iki uç sonucu tek merkezde, yanı akılda toplamasından gelir. İnsan kaderinde kendi muhakemesinin payını çok açık biçimde dile getirir. Aklın nimet olduğu kadar sorumluluk da olduğunu söyler.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü