Anlamı
bazı kötü şeylerin gizlenmesi mümkün değildir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, bazı şeylerin ne kadar uğraşılsa da gizlenemeyeceğini anlatır. Özellikle belirgin, dikkat çeken ya da er geç ortaya çıkacak kadar açık olan yanlışlar, ayıplar ve gerçekler için kullanılır. Günlük dilde yalan, gizlenen olay, görünür kusur ve saklanmaya çalışılan durumlar hakkında söylenir. Türkçede bariz olanın örtülemeyeceğini anlatan sade ama güçlü atasözlerinden biridir. Özellikle gizlenmesi mümkün olmayan hatalar, herkesin gördüğü yanlışlar ve örtbas edilmeye çalışılan ama herkesçe bilinen durumlar için bu atasözü çok etkili düşer. İnkâr etmenin anlamsızlığını ve açık olanı kabul etmenin gerekliliğini güçlü biçimde hatırlatır. Kırmızı gömleğin canlılığı, saklanması imkânsız olanın somut sembolü olarak kullanılır. Gizlenmeye çalışılan gerçeğin er geç ortaya çıkacağını savunan güçlü bir halk sözüdür.
Örnek Cümleler
- Zararı üç ay sakladılar, dördüncü ayda bütün çarşı duydu; al gömlek gizlenmez.
- Kimseye söylemedi ama işten atıldığı hâlinden apaçık belli oluyordu; al gömlek gizlenmez.
- Borcun büyüklüğü sonunda duyuldu; al gömlek gizlenmez, mahalle bir haftada öğrendi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Saklanmaya çalışılan ama saklanamayan durumlarda kullanılır. Kişi gizlemek için uğraşır; yine de belirtiler ortaya çıkar ve gerçek er geç görünür hâle gelir. Söz çoğu zaman sonradan söylenir.
Çok yakındır; ikisi de gerçeğin gizlenemeyeceğini söyler. Güneş balçıkla sıvanmaz herkesin bildiği bir gerçeğe bakar; bu atasözü ise saklanmaya çalışılan bir kusuru işaret eder. Fark keskin değildir.
Evet, söz kötü ya da ayıp sayılan şeyler için kurulur: bir zarar, bir borç, bir kusur. Ölçü, o şeyin saklanmaya çalışılması ve buna rağmen ortaya çıkmasıdır; sevindirici bir haberin yayılması bu sözün alanına girmez.