Al Kaşağıyı Gir Ahıra, Yarası (yağırı) Olan Gocunur (gocunsun) Ne Demek?
Anlamı: bir yolsuzluğun suçluları aranırken o işte kusuru olan kişi telaşlanır.
Bu atasözü, bir kusur ya da yolsuzluk ortaya atıldığında, o işle gerçekten ilgisi olan kişinin huzursuzluk gösterip kendini belli edeceğini anlatır. Ahıra kaşağıyla girmek, ortama üstü kapalı bir yoklama bırakmak gibidir; yarası olan atın işe bu temaşa hemen tepki vermesi beklenir. Buradaki gocunma, suçluluk psikolojisinin halk dilindeki karşılığıdır. İnsan çoğu zaman doğrudan suçlanmadan da tedirginliğini ele verir. Bu yüzden atasözü, dolaylı konuşmaların bazen en etkili test olduğunu söyler. Özellikle bir yanlış işin içinde kimin bulunduğu tam bilinmiyorsa, ortaya atılan genel bir söz suçlunun tavrını açığa çıkarabilir. Halk deneyimi, suçlunun sessiz kalmakta zorlandığını ve çoğu zaman telaşıyla kendini belli ettiğini gözlemlemiştir. Atasözü bu nedenle hem psikolojik hem toplumsal bir gözlem içerir. Yarası olmayan kişi sözden alınmaz; çünkü üstüne alınacağı bir durum yoktur. Gocunma işe çoğu kez gizli kusurun istemsiz bir dışavurumudur.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü