Anlamı
argo atılan palavra düzeyi az olmak.
Detaylı Açıklama
Bu argo deyim, kişinin yalanı, abartıyı ya da palavrayı fazla yükseltmeden, daha ölçülü ve inandırıcı bir düzeyde tutması anlamında kullanılır. Buradaki 'uçmak' aşırıya kaçan söyleyişi, 'alçaktan' ise bu aşırılığın dizginlenmesini ima eder. Yani kişi yine tam doğruyu söylemiyor olabilir, ama anlattığı şey o kadar da göze batan ölçüde değildir. Bu yüzden söz, abartının dozuna ilişkin ince bir mizah taşır. Günlük konuşmada arkadaş meclislerinde, birinin salladığını ama bunu çok da taşırmadığını anlatırken söylenebilir. Deyim, doğrudan doğruluk övgüsü değildir; aksine, palavracılığın nispeten daha makul tutulduğunu ima eden hafif alaycı bir ifadedir. İçinde ölçü, inandırıcılık ve mizah bir aradadır. Bir kişi çok büyük laflar edip kendini ele veriyorsa yüksekten uçuyor sayılır; daha temkinli atıyorsa alçaktan uçuyor denir. Böylece yalanla gerçeğin arasındaki o gri, kaygan alan gündelik dilde çok canlı bir benzetmeyle yakalanmış olur.
Örnek Cümleler
- Bu sefer alçaktan uçmuş, anlattıkları hiç değilse inanılır gibi duruyor.
- Yanında yaşlılar olunca alçaktan uçuyor, yalnız kalınca masal anlatmaya başlıyor.
- Alçaktan uçtuğu için masada kimse itiraz etmedi, hikâyesi yutulur cinstendi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Değildir. Kalıp yalanın bittiğini değil, dozunun düştüğünü bildirir. Anlatılan yine abartılıdır; ama göze batmayacak, kolayca yakalanmayacak ölçüde tutulmuştur. Söz de tam bu ölçüye işaret eder, palavrayı aklamaz.
Vardır: yüksekten atmak, yapamayacağı şeyleri yapabilirmiş gibi söylemeyi anlatır. Alçaktan uçmak bunun karşısında durur; palavra yine vardır ama dozu düşüktür, anlatılanlar inanılır gibi durur ve dinleyen onları kolayca yutabilir.
Teklifsiz konuşmada, arkadaş meclislerinde duyulur. Argo sayıldığı için resmî ortamda yeri yoktur; birinin attığını ama bunu taşırmadığını anlatmak isteyen kişi bu kalıbı seçer. Kalıbın mizahı da oradadır.