Sadece fiziksel yorgunluk için mı kullanılır?

Hayır, utanma, sıkılma, heyecanlanma veya anlık baskı gibi duygusal durumlarda da kullanılabilir. Bu deyim, bir kimsenin telaş, koşuşturma, yorgunluk ya da bazen utanç gibi sebeplerle yüzünün kıpkırmızı kesilmiş olduğunu anlatır.

Neden iki renk bir arada söylenir?

Yüzdeki yoğun kızarma ve kanın toplanmasıyla oluşan çarpıcı görünümü daha canlı ve akılda kalıcı biçimde göstermek için iki renkli bir söyleyiş tercih edilir.

Alı Al, Moru Mor Ne Demek?

Q: Bu deyim hangi gorunusu anlatır?

Yüzün aşırı telaş, yorgunluk, koşuşturma, heyecan ya da mahcubiyet nedeniyle kıpkırmızı kesilmesini anlatır. İnsan çok yorulduğunda, koşturduğunda, heyecanlandığında ya da mahcup olduğunda yüzünde aynı anda kızıllık ve morarma tonları belirir; deyim de tam bunu yakalar.

Anlamı: telaş veya yorgunluktan yüzü kıpkırmızı kesilmiş (olarak): 'Çıplak, kuvvetli topuklarının altında şıpıdıklarının ökçelerini ezerek alı al, moru mor bir telaşla geliyordu.' -H. R. Gürpınar.

Bu deyim, bir kimsenin telaş, koşuşturma, yorgunluk ya da bazen utanç gibi sebeplerle yüzünün kıpkırmızı kesilmiş olduğunu anlatır. “Alı al, moru mor” ifadesi, yüzdeki renk değişimini abartılı ama çok canlı bir biçimde göz önüne getirir. Halk dilinde bu tür renkli anlatımlar, yalnız görüntüyü değil ruh hâlini de taşır. İnsan çok yorulduğunda, koşturduğunda, heyecanlandığında ya da mahcup olduğunda yüzünde aynı anda kızıllık ve morarma tonları belirir; deyim de tam bunu yakalar. Bu yüzden hem bedensel yorgunluk hem de duygusal yoğunluk için kullanılabilir. Kişinin dış görünüşünden iç durumunu okumamıza yardım eder. Sözlü anlatımda özellikle canlı sahneler kurmak için çok elverişlidir. Birinin yanaklarının alev gibi kızarmasını düz anlatmak yerine bu deyim kullanıldığında tablo daha güçlü görünür. Kısacası ifade, bedensel renk değişimini anlatırken aynı zamanda anın hareketini, baskısını ve yoğunluğunu da hissettirir.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü