Anlamı
zorba.
Detaylı Açıklama
Alı kıran baş kesen deyimi, zorba, buyurgan, kaba kuvvet kullanmaya yatkın ve çevresine baskıyla hükmeden kişiler için kullanılır. Bu deyimdeki asıl vurgu, gücünü adaletle değil korkutma ve sindirmeyle kullanan tıp üzerinedir. Böyle biri karşısındakine söz hakkı tanımaz, ölçü gözetmez ve kendi isteğini tek doğru gibi dayatır. Deyim günlük dilde otoriter tavrı, zorbalığı ve sert mizaçlı baskın davranışları anlatırken çok etkilidir. Yalnız fiziksel şiddeti değil, sözle, makamla veya havayla kurulan korkutucu otoriteyi de kapsayabilir. Günlük hayatta aile içinde, iş yerinde veya kamusal alanda başkalarını sindirmeye çalışan kişiler için kullanılabilir. Bu söz, gücün meşru kullanımını değil, keyfî ve hoyrat kullanımını hedef alır. Otorite ile zorbalık arasındaki farkı sezdirir. Baskıcı tavrın insanı saygın değil, korkutucu hâle getirdiğini anlatan sert ve yerleşik bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Kimseyi dinlemiyor, tam bir alı kıran baş kesen gibi davranıyor.
- O mahallenin Ali kıran baş keseni çıktı ortaya, kimse itiraz edemedi.
- Mahallenin Ali kıran baş keseni gelip yine herkesi korkuttu.
Kökeni ve Hikayesi
Halk anlatılarında zalim ve buyurgan tipleri çağrıştıran tarihî-kültürel bir kalıptan beslenen yerleşik bir deyimdir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sert, buyurgan, zorba, çevresine baskıyla hükmeden ve başkalarına söz hakkı tanımayan insan tipine yöneliktir. Deyim günlük dilde otoriter tavrı, zorbalığı ve sert mizaçlı baskın davranışları anlatırken çok etkilidir.
Hayır; sözle, makamla, öfkeyle veya korku yaratan tavırla kurulan baskıcı otorite de bu deyimin kapsamına girer.
İş yerinde kaba yönetici, evde herkesi sindiren biri ya da kamusal alanda buyurgan tavır sergileyen kişiler için sık kullanılır.