Anlamı
zorba.
Detaylı Açıklama
Ali kıran baş kesen deyimi, zorba, buyurgan, kaba kuvvet kullanmaya yatkın ve çevresine baskıyla hükmeden kişiler için kullanılır. Bu deyimdeki asıl vurgu, gücünü adaletle değil korkutma ve sindirmeyle kullanan tip üzerinedir. Böyle biri karşısındakine söz hakkı tanımaz, ölçü gözetmez ve kendi isteğini tek doğru gibi dayatır. Deyim günlük dilde otoriter tavrı, zorbalığı ve sert mizaçlı baskın davranışları anlatırken çok etkilidir. Yalnız fiziksel şiddeti değil, sözle, makamla veya havayla kurulan korkutucu otoriteyi de kapsayabilir. Günlük hayatta aile içinde, iş yerinde veya kamusal alanda başkalarını sindirmeye çalışan kişiler için kullanılabilir. Bu söz, gücün meşru kullanımını değil, keyfî ve hoyrat kullanımını hedef alır. Otorite ile zorbalık arasındaki farkı sezdirir. Baskıcı tavrın insanı saygın değil, korkutucu hâle getirdiğini anlatan sert ve yerleşik bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Mahallede Ali kıran baş kesen bir adam vardı, kimse sesini çıkaramazdı.
- Yeni müdür Ali kıran baş kesen kesildi, herkes odasından çekinerek çıkıyor.
- Ali kıran baş kesen tavrıyla kalabalık toplantıyı bir anda susturdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Zorbayı anlatır. Kalıp iki fiili yan yana koyar, kırmak ve kesmek; ikisi de sert eylemlerdir ve kişinin hoyratlığını abartıyla duyurur. Mahallede herkesin sesini kesen adam da, odasından çekinerek çıkılan müdür de bu adı alabilir.
Söylenmez. Belirleyici olan, karşı tarafın korkutularak susturulmuş olmasıdır; kalıp yöntemi değil, ortaya çıkan korkuyu ölçü alır. Hiç el kaldırmayan biri için de kurulabilir; yeter ki çevresi ondan çekinsin.
Ancak sertlik zorbalığa dönüştüğünde kullanılır. Kararlı ve talepkâr olmak yeterli değildir; kişi ölçüyü aşıp korkutarak hükmediyorsa bu söz yerini bulur, sınır otorite ile zorbalık arasından geçer.