Anlamı
saldırgan biriyle karşılaşma olasılığı varsa kendini korumaya hazırlıklı ol.
Detaylı Açıklama
An iti, kap sopayı atasözü, saldırgan biriyle karşılaşma olasılığı varsa kişinin kendini korumaya hazırlıklı olması gerektiğini öğütler. Anmak burada birinden söz etmek, adını ağza almaktır; kapmak ise bir şeyi çabucak ele almaktır. Söz, köpeğin adı anılınca sopanın hemen ele alınmasını ister: saldırgan daha ortaya çıkmadan kişi hazır olmalıdır. Olasılık yeterlidir: saldırganın gerçekten geleceği kesin olmasa da tedbir önceden alınır, iş oluruna bırakılmaz. İt sözcüğü burada köpeğin kendisi olduğu kadar, mecazen saldırgan ve kötü niyetli kişiyi de anar. Söz korkuyu değil hazırlığı öne çıkarır. Saldırgan bir hayvan, kavgacı bir komşu ya da duruşmada sert davranması beklenen bir karşı taraf bu sözün alanına girer.
Örnek Cümleler
- Kavgacı komşunun adı geçince annem hemen kapıyı kilitledi; an iti, kap sopayı.
- O yolda başıboş köpekler gelip geçene saldırıyormuş, yanına bir sopa almadan çıkma; an iti, kap sopayı.
- Karşı tarafın avukatı sert çıkacakmış, belgelerini şimdiden hazırla; an iti, kap sopayı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Erken hazırlanmayı öğütler. Buyruk kipi bunu pekiştirir: iki fiil art arda gelir, arada düşünmeye yer bırakılmaz. Anmak ile kapmak aynı anda olur; atasözü bu eşzamanlılığı ister. Hız kalıbın kendisindedir.
İt, karşılaşılması olası saldırganı; sopa ise ona karşı alınacak korunma tedbirini temsil eder. Söz, ikisini yan yana koyarak tehlikeyle tedbirin aynı anda düşünülmesi gerektiğini açıkça anlatır.
Hayır. İt benzetmesi insana da taşınır; duruşmada sert çıkacağı bilinen bir avukata karşı belgeleri hazırlamak da bu öğüdün içindedir. Ama karşıda saldırabilecek biri yoksa, sıradan bir risk için bu söz kurulmaz; öğüt bir saldırgana karşıdır.