Ana gibi Yâr Olmaz, Bağdat gibi Diyar Olmaz Ne Demek?
Anlamı: insanlar içinde bize anne kadar candan bağlı dost yoktur.
Bu atasözü, insan hayatında annenin yerinin doldurulamayacağını, onun sevgisi ve bağlılığı kadar sahici bir yakınlığın zor bulunacağını anlatır. Bağdat gibi diyar olmaz sözü, bir dönemin en görkemli, en övgüye değer yerini temsil eder; buna rağmen insan ilişkilerinde anne sevgisinin yeri daha da ayrı tutulur. Atasözü böylece iki büyük değeri karşılaştırır: biri dış dünyanın zenginliği ve güzelliği, diğeri anne yüreğinin eşsiz yakınlığıdır. Sonuç nettir; dünya ne kadar güzel olursa olsun, anne gibi yar bulunmaz. Bu söz özellikle anne sevgisini anmak, annesinin kıymetini bilenleri övmek ya da annesizliğin boşluğunu anlatmak için kullanılır. Halk kültüründe annenin fedakârlığı, koşulsuz sahiplenişi ve içtenliği çok yüksek bir değer sayılır. Atasözü de bu değeri abartmadan ama çok güçlü bir karşılaştırmayla dile getirir. İnsan nice yer gezer, nice insan tanır; fakat anne şefkatinin benzeri kolay bulunmaz. Bu yüzden söz, sadece övgü değil, derin bir vefa ifadesidir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü