Arife Günü Yalan Söyleyenin (oruç Yiyenin) Bayram Günü Yüzü Kara Çıkar (olur) Ne Demek?
Anlamı: bir sözün yalan olduğu çabuk anlaşılır ve söyleyen toplum içinde utanılacak bir duruma düşer.
Bu atasözü, yalanın çok geçmeden ortaya çıkacağını ve söyleyen kişiyi toplum içinde utandıracağını anlatır. Arife ile bayram arasındaki kısa zaman aralığı, yalanın ömrünün uzun olmadığını göstermek için seçilmiştir. İnsan bugün yalan söylerse, yarın o sözün gerçeği ortaya çıkabilir ve söylediği kişinin yüzü kara çıkar; yanı mahcup olur, itibarı sarsılır. Halk bilgeliği burada hem yalancılığın kısa vadeli kazançlarını hem de uzun vadeli utancını aynı cümlede toplar. Yalan bazen anı kurtarır gibi görünse de, sonradan daha büyük bir mahcubiyet yaratır. Atasözü özellikle günlük ilişkilerde, ticarette, söz vermede ve tanıklıkta doğruluğun önemini hatırlatır. İnsan kendini kurtarmak için söylediği yalanla daha ağır biçimde yakalanabilir. Bu yüzden söz, bir ahlak dersi olduğu kadar toplumsal bir gerçeklik de bildirir. Güven kaybı, kısa süreli çıkarın bedelidir. Bayram günü yüzün kara çıkması, tam da beklenen sevinç anında utancın görünür hale gelmesidir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü