Arık Çekmek Ne Demek?
Anlamı: tıkanan, bozulan arkları temizleyip açmak: 'Beş gün belinin, kollarının ağrısını duymadan Binnaz'ın önü sıra arık çekti.' -N. Cumalı.
Arık çekmek, tıkanan ya da bozulan su yollarını açmak, temizlemek ve yeniden işler hale getirmek anlamına gelir. Tarım ve kırsal hayatla bağlantılı bu kullanım, yalnız bir fiziksel işi değil, emeğe dayanan düzen kurmayı da anlatır. Su akışının devam etmesi için arığın açık tutulması gerekir; bu da düzenli bakım, dikkat ve zamanında müdahale ister. Deyim, köy ve tarla hayatının emek merkezli yönünü taşıdığı için somut bir sahne kurar. Gündelik dilde daha az duyulsa da tarımsal bağlamda açık ve işlevsel bir anlamı vardır. Mecazi olarak da bazen tıkanmış bir işi yoluna koymak ya da işlemez hale gelmiş düzeni yeniden işler kılmak için düşünülebilir. Buradaki esas güç, önemsiz görünen bakım işlerinin aslında hayatı sürdürmedeki büyük rolünü göstermesidir. Su akmazsa emek boşa gider. Bu yüzden arık çekmek, üretimi devam ettiren görünmez çabaların da simgesi sayılabilir. Türkçede kırsal emeğin dilde bıraktığı canlı ve somut ifadelerden biri olarak değer taşır.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü