Ata Binersen Allah’ı, Attan İnersen Atı Unutma Ne Demek?
Anlamı: ata bindiğin zaman hayvanı hırpalama, attan indiğin zaman da onun yemini, suyunu, tımarını unutma.
Bu atasözü, insanın hem iş yaparken hem de iş bittikten sonra sorumluluğunu unutmaması gerektiğini anlatır. Ata binerken Allah’ı unutmamak, gücü kullanırken ölçülü olmayı, canlıya eziyet etmemeyi ve işin içinde vicdan taşımayı öğütler. Attan indikten sonra atı unutmamak işe iş bittikten sonra da emeği veren aracı, canlıyı ya da destek olan unsuru ihmal etmemeyi anlatır. Yanı atasözü hem kullanım sırasında merhameti hem kullanım sonrasında vefayı bir arada ister. Halk bilgeliği burada çok ince bir ahlak dersi verir: Fayda gördüğün şeyi sömürme, işin bitince de yüz çevirme. Bu söz yalnız at için değil, insan ilişkileri, emek, araçlar ve nimetler için de genişletilebilir. Bir şeyden yararlanırken hoyrat davranmak da, iş bittikten sonra onu unutmak da doğru değildir. Şükran ve sorumluluk süreklilik ister. Atasözü de tam bu yüzden hem merhamet hem vefa hem de bilinçli kullanım öğretisi taşır. Güç anında Allah’ı, rahat anında emeği unutan insan eksik kalır.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü