Attan Düşene Yorgan Döşek, Eşekten Düşene Kazma Kürek Ne Demek?
Anlamı: soylu kimse yüzünden başımıza gelen felaketi çabuk atlatırız, soysuz kimse yüzünden başımıza gelen felaketi kolay kolay atlatamayız.
Bu atasözü, toplumun aynı tür sıkıntıya bile kişilerin statüsüne, itibarına ya da soyuna göre farklı tepki verdiğini anlatır. Attan düşene yorgan döşek verilmesi, onun değerli, saygın ya da “soylu” görülmesiyle ilgilidir; eşekten düşene kazma kürek verilmesi işe daha değersiz görülen kimseye acımasız davranılmasını simgeler. Halk bilgeliği burada toplumdaki eşitsiz bakışı ironik bir dille ortaya koyar. Yanı aynı acı, herkese aynı merhameti getirmez. Kimine şefkat, kimine hoyratlık gösterilir. Atasözü bu yönüyle hem sosyal sınıf algısını hem de adalet duygusundaki çarpıklığı yansıtır. İnsanların kökenine, konumuna ya da ününe göre farklı muamele görmesi eleştirilir. Bu sadece fiziksel yardım değil, felaketin etkisini atlatma biçimi açısından da yorumlanabilir. Saygın kişilerin zararı daha çabuk sarılır, değersiz görülenlerin yarası işe derin bırakılır. Söz, toplumun herkese aynı ölçüyle yaklaşmadığını açıkça gösteren sert bir gözlemdir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü