Ayak Açmak (vermek) Ne Demek?
Anlamı: âşıklar arasındaki tartışmalarda veya sıralı söyleyişlerde söze başlamak amacıyla kelime, kelimeler takımı, dize, beyit ile konuyu belirtmek.
Ayak açmak deyimi, âşık edebiyatı ve sözlü kültür içinde, karşılıklı söyleyişlerde veya sırasıyla ilerleyen tartışmalı soylemelerde konuya girişi sağlayan kelime, dize, beyit ya da ifade dizisini vermek anlamına gelir. Bu kullanım, günlük konuşmadan çok geleneksel halk şiiri ve âşıklar arasındaki atışma duzeniyle ilgilidir. Ayak, burada şiirin ses, uyak veya konu girişini belirleyen işaret noktası gibidir. Bir âşık, konunun hangi yönde ilerleyeceğini göstermek ya da karşılıklı söyleyişe zemin hazırlamak için ayak açar. Deyim bu yüzden kültür tarihi açısından oldukça özeldir. Sadece dilsel bir teknik değil, aynı zamanda sözlü performansin düzen kurucu parçası olarak düşünulmelidir. Halk şiirinde doğaçlama gibi görünen uretimin aslında belirli kurallara dayandığını gösteren ifadelerden biridir. Söylendiği yerde gelenek, ustalık ve söz hakimiyeti hissedilir. Bu deyim, âşık edebiyatinin teknik terimlesmis bir unsuru olarak, halk kültürunun estetik disiplini hakkında değerli bir ipucu verir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü