Ayaz Kesmek Ne Demek?
Anlamı: uzun süre soğukta kalıp üşümek.
Ayaz kesmek, uzun süre soğukta kalarak iliklerine kadar üşümek, bedeni sertleşmiş gibi hissetmek anlamında kullanılan canlı bir halk ifadesidir. Buradaki ayaz, kuru ve keskin soğuğu anlatır; kesmek fiili ise bu soğuğun bedene bıçak gibi işleyen etkisini güçlendirir. Deyim, sıradan bir üşümeyi değil, insanın nefesini, hareketini ve rahatlığını etkileyen şiddetli soğuk hissini verir. Kış günleri, gece yolculukları, rüzgârlı açık alanlar ve kırsal yaşam sahnelerinde çok doğal durur. Soğuk bazen yalnızca hava durumu değildir; insanın bütün bedenini yoran, sabrını azaltan bir koşuldur. Ayaz kesmek sözü de tam bu zorlayıcı deneyimi görünür kılar. İnsan uzun süre dışarıda kaldığında elleri uyuşur, yüzü gerilir, kemikleri sızlar; işte bu yoğun üşüme hali için kullanılır. Sözü güçlü kılan şey, soğuğu sayısal değil hissel bir dille anlatmasıdır. Dinleyen kişi sadece üşümeyi değil, bedenin sertleştiği ve hareketin ağırlaştığı bir kış tablosu hayal eder. Halk dilinde doğa koşullarının insan üzerindeki etkisini yalın ama çok etkili biçimde anlatan güzel örneklerden biridir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü