Ayıp Kaçmak Ne Demek?
Anlamı: argo uygun düşmemek: 'Daha ne sözler ki açıklayamam burada, ayıp kaçar.' -M. Seyda.
Ayıp kaçmak deyimi, bir sözün, davranışın ya da tavrın bulunduğu ortama, toplumsal ölçüye veya nezaket anlayışına uygun düşmemesi anlamına gelir. Burada yalnızca “yanlış” olmak değil, aynı zamanda toplum içinde hoş karşılanmayan, yersiz veya mahcup edici bulunabilecek bir durum söz konusudur. Deyim bu nedenle adab, gorgu ve sosyal sinirlarla yakından bağlantılıdır. Bir cümlenin açıkça kurulması, bir davranışın fazla ileri gitmesi ya da bir ayrıntının uluorta söylenmesi “ayıp kaçar” diye engellenebilir. Kullanımında genellikle ölçülü bir uyarı toni vardır. Açıkça azarlamak yerine, “uygun olmaz” demenin daha yumuşak ama etkili bir yolu gibidir. Halk dilinde toplumsal hassasiyetleri koruma aracı olarak yerleşmiştir. Söylendiği yerde insanlara hem sınır hem de zarafet hatırlatılır. Bu nedenle deyim, sosyal davranış kurallarının yalnız sert emirlerle değil, böyle ince ifadelerle de sürdürülduğunu gösterir. Toplum içinde yersizlik hissini kibar ama açık bir biçimde anlatan güçlü kullanımlardan biridir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü