Ayıptır Söylemesi Ne Demek?
Anlamı: 1) 'bunu söylemek size karşı saygısızlık olacak ancak söylemek zorundayım' anlamında özür dilemek için kullanılan bir söz: 'Ayıptır söylemesi, muzundan dalağına kadar ne bulurlarsa yedirdiler.' -A. Ümit. 2) 'övünmek gibi olmasın ama' anlamında kullanılan bir söz: Ayıptır söylemesi, akşam kuzu dolması yedik.
Bu söz, ya karşı tarafa kaba kaçabilecek bir şeyi söylemeden önce özür niyetine ya da kişinin kendi durumunu biraz övünerek anlatmadan önce mahcubiyet perdesi çekmek amacıyla kullanılır. Yanı hem nezaket hem de sözün doğurabileceği etkiyi yumuşatma işlevi vardır. Konuşan kişi, söyleyeceği şeyi doğrudan pat diye söylemek yerine önce bu kalıpla dinleyiciyi hazırlar. Bazen gerçek anlamda saygı gereği kullanılır; bazen de hafif bir tevazu gösterisiyle övünmeye giriş yapılır. Günlük dilde çok işlevsel ve tanıdık bir geçiş kalıbıdır. İçinde hem incelik hem de sosyal dengeyi koruma kaygısı bulunur. Söylenecek şeyin ayıp olabileceğini peşinen anarak, aslında söyleme hakkı için küçük bir alan açılır. Bu nedenle cümlenin tonunu yumuşatan kültürel bir tampon görevi görür.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü