Anlamı
belirtilen istekleri içtenlikle yapmayı kabul etmeyi anlatan bir söz.
Detaylı Açıklama
Başım gözüm üstüne, belirtilen istekleri içtenlikle yapmayı kabul etmeyi anlatan bir sözdür. Konuşan, kendisinden istenen şeyi seve seve yapacağını, bu isteği baş ve göz üstünde taşıyacağını söyler. Söz bir buyruğa, bir ricaya ya da bir ısmarlamaya verilen sıcak bir cevaptır. Kalıp kısa ve kalıplaşmış bir biçimde, bir istek söylendikten hemen sonra duyulur. Bir çırağın ustasına, bir evladın büyüğüne ya da bir esnafın müşterisine cevabı olabilir. Söz bir saygıyı da taşır; istek, konuşanın gözünde değerli ve yerine getirilmeye layıktır. Baş ve göz, insanın en değerli yerleri olarak anılır ve isteğe verilen değeri gösterir. Söz resmî yazışmalarda değil, sıcak ve yüz yüze konuşmalarda yaşar. Kimi zaman şakayla karışık, abartılı bir itaat gösterisi olarak da kullanılır.
Örnek Cümleler
- Annesi akşama pilav yapmasını isteyince oğlu gülerek başım gözüm üstüne dedi, mutfağa girdi.
- Usta çırağa dükkânı süpürmesini söyledi, çırak da başım gözüm üstüne diyerek süpürgeyi aldı.
- Komşu kadın çiçeklerini sulamamızı rica edince annem başım gözüm üstüne diye karşılık verdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkisi de insanın en değerli, en çok korunan yerleridir. Bir isteği baş ve göz üstünde taşımak, ona en büyük değeri vermek demektir. Söz bu yolla isteği yerine getirmenin bir şeref sayıldığını anlatır.
Söz sıcak ve yüz yüze bir ilişkiye aittir. Resmî bir yazıda ya da bir kurum içi yazışmada pek yer almaz. Bir aile içinde, bir dükkânda ya da dostlar arasında içten bir kabulü anlatmak için seçilir.
Kullanılabilir. Küçük bir isteğe abartılı bir itaatle karşılık vermek, konuşmaya şakacı bir hava katar. Örneğin bir arkadaşın çay isteğine başım gözüm üstüne demek, hem kabulü hem de bir takılmayı birlikte anlatır.