Anlamı
başından bir iş geçmiş olan kimse o işte deneyimli olur, uğradığı zarara bir daha uğramamak için önlem alır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, başından bir iş geçmiş olan kimsenin o işte deneyimli olacağını ve uğradığı zarara bir daha uğramamak için önlem alacağını anlatır. Söz baş ile başmakçı arasındaki ses yakınlığından yararlanır. Başına bir şey gelen kişiyi, o işi iyi bilen deneyimli birine benzetir. Atasözü deneyimin öğretici gücünü öne çıkarır: kişi yaşadığı zararı unutmaz ve ondan ders çıkarır. Bir dolandırıcılığa uğrayan, bir kazadan kurtulan ya da bir borç yüzünden sıkıntı çeken kişi bu sözle anlatılabilir. Deneyimli kişi aynı tuzağa ikinci kez düşmez. Kişi artık aynı durumda nasıl davranacağını bilir ve başkalarına da öğüt verebilir. Geniş zamanla kurulan yargı bir genel gözlem olarak söylenir.
Örnek Cümleler
- Bir kez internetten dolandırılan annem, artık hiçbir bağlantıya tıklamıyor; başına gelen başmakçıdır.
- Kefillik yüzünden evini kaybeden adam, oğluna kimseye kefil olmamayı öğütledi; başına gelen başmakçıdır.
- Selde tarlası sular altında kalan çiftçi, ertesi yıl ekimi yükseltip hendek kazdı; başına gelen başmakçıdır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Başmakçı sözcüğü baş sözcüğüyle aynı sesle başlar ve atasözüne bir ses oyunu katar. Atasözünün anlamına göre başına bir iş gelen kişi o işte deneyimli olur. Söz bu deneyimi bir kelime oyunuyla aktarır; hem gülümsetir hem düşündürür.
Taşıyabilir. Kötü bir deneyim yaşayan kişiye, bu acının boşa gitmediği, ona bir bilgi kazandırdığı hatırlatılır. Kişi aynı hataya bir daha düşmeyecektir; bu da yaşananın bir kazanca dönüşmesidir.
Bir zarardan ders çıkarmış, artık dikkatli davranan birine söylenebilir. Aynı söz, deneyimli birinin öğüdünü küçümseyen birine de hatırlatılır: o bunu yaşamış, sen dinle. Deneyimin sesi dinlenmeye değer.