Deyim

Bilir Bilmez Ne Demek?

Anlamı

yarım bilgi ile, bilip bilmediğine aldırmadan:
'Günde beş yüz defa, kendiliğimden bilir bilmez bunu haykırıyordum.' -R. H. Karay.

Detaylı Açıklama

Bilir bilmez, yarım bilgi ile, bilip bilmediğine aldırmadan anlamında kullanılır. Kalıp fiilden önce gelir ve nasıl davranıldığını bildirir: bilir bilmez konuştu. Söz bir kişinin bir konu hakkında eksik bilgiyle konuştuğunu, yazdığını ya da iş yaptığını anlatır. Kişi bildiğinden emin olmayabilir, ama bunu dert etmez. Söz kişinin bilgisizliğinden çok, buna aldırmayışını öne çıkarır. Söz bir eleştiri taşır; konuşan, yarım bilgiyle davranmanın yanlışlığa yol açabileceğini sezdirir. Karay'ın bir eserinde kalıp, konuşanın bir sözü durmadan haykırdığını aktaran bir cümlede geçer. Söz bir tartışmada, bir sınavda, bir tamirde ya da bir sağlık öğüdünde görülebilir. Bilir bilmez verilen bir karar, bir tavsiye ya da bir cevap sonradan yanlış çıkabilir.

Örnek Cümleler

  1. Kitabın yalnız arka kapağını okuyan arkadaşım, bilir bilmez yazar hakkında uzun bir konuşma yaptı.
  2. Hiç eğitim almamış komşumuz bilir bilmez elektrik tesisatına girişince bütün evin sigortası attı.
  3. İlacın adını bile doğru söyleyemeyen akraba, bilir bilmez anneme ne kadar içmesi gerektiğini anlattı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Günde beş yüz defa, kendiliğimden bilir bilmez bunu haykırıyordum cümlesinde konuşan, bir sözü durmadan, ne söylediğini tam bilmeden tekrarladığını anlatır. Kendiliğimden sözü, kimsenin onu buna zorlamadığını gösterir.

Kalıp bilmek fiilinin olumlu ve olumsuz geniş zaman biçimlerini yan yana getirir: bilir ve bilmez. Bu karşıtlık bilginin yarım kaldığını, kişinin bilenle bilmeyen arasında bir yerde durduğunu gösterir.

Yarım hekim candan eder, yarım hoca dinden eder atasözü, işi ondan anlamayana bırakmanın ters sonuç vereceğini söyler. Bilir bilmez ise yarım bilgiyle davranmayı adlandırır. Biri davranışı, öteki onun doğurduğu zararı gösterir.