Anlamı
verimi az, zahmeti çok olan bir işle çok uğraşmak.
Detaylı Açıklama
Bir dirhem bal için bir çeki keçiboynuzu çiğnemek, verimi az, zahmeti çok olan bir işle çok uğraşmaktır. Kişi bir sonuca ulaşmak için büyük bir emek harcar, ama aldığı karşılık bu emeğe değmez. Söz bir işi, bir ticareti, bir resmî yazışmayı ya da bir uğraşı anlatırken akla gelebilir. Kalıp bir yakınmayı ya da bir uyarıyı taşıyabilir. Söz geçmiş zamanla tamamlanmış bir uğraşı, şimdiki zamanla süren bir uğraşı anlatır. Kişi kendi emeği için de, başkasının emeği için de bu sözü kullanabilir. Kalıp uzun bir kuruluşa sahiptir ve iki ayrı ölçüyü, iki ayrı yiyeceği bir arada anar. Söz alınan karşılığın büyüklüğünü değil, emekle olan oranını ölçer.
Örnek Cümleler
- Bir imza için üç ay boyunca beş ayrı daireye gidip geldi; bir dirhem bal için bir çeki keçiboynuzu çiğnedi.
- Bütün yaz bahçede uğraşıp yalnız iki kasa domates alan emekli, bir dirhem bal için bir çeki keçiboynuzu çiğnediğini söyledi.
- Küçük bir indirim için bütün gün mağaza mağaza dolaşan genç, akşam bir dirhem bal için bir çeki keçiboynuzu çiğnediğini anladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkisi de ağırlık ölçüsüdür; dirhem çok küçük, çeki ise çok büyük bir ağırlığı anlatır. Kalıp bu iki ölçüyü yan yana koyarak alınan karşılık ile harcanan emek arasındaki uçurumu gösterir.
Bal tatlı ve değerli bir yiyecektir; keçiboynuzu ise çiğnemesi zahmetli, sert bir yemiştir. Kalıp tatlı bir sonuç için çok miktarda sert bir şeyi çiğnemeyi anlatarak zahmeti somutlaştırır.
Keçiboynuzu gibi, işi çok, verimi az olan bir şeyi niteler. Bu kalıp ise aynı düşünceyi bir uğraş olarak, bir emeğin anlatımı olarak kurar. İkisi de keçiboynuzunun zahmetle yenen yapısından yararlanır.