Anlamı
varlık ve bolluk içinde (olmak):
'Onlara göre bir eli yağda bir eli balda olan babam için dünyalık hiç bir sıkıntı ve tasa olmamak lazımdı.' -K. Bilbaşar.
Detaylı Açıklama
Bir eli yağda bir eli balda, varlık ve bolluk içinde demektir. Kalıp olmak fiiliyle de kurulur: bir eli yağda bir eli balda olmak. Söz bolluğu, iki elin de en değerli yiyeceklere dokunduğu bir sofra görüntüsüyle anlatır. Kişinin geçimi rahattır; yiyeceği, giyeceği ve harcayacağı eksik değildir. Kalıp bir kişiyi olduğu kadar bir aileyi ya da bir evi de niteleyebilir. Bilbaşar'ın bir eserinde kalıp, bir babanın varlıklı durumunu anlatan bir cümlede geçer. Söz kimi zaman bir imrenmeyi, kimi zaman bir sitemi taşıyabilir. Bolluğun kaynağı bir miras, bir ticaret, bir maaş ya da iyi giden bir iş olabilir. Kalıp varlığı anlatır; o varlığın nasıl kazanıldığını söylemez.
Örnek Cümleler
- Babası fabrikayı ona devredince genç adam bir eli yağda bir eli balda yaşamaya başladı.
- Bir eli yağda bir eli balda olan teyzem, her bayram bütün yeğenlerine harçlık dağıtırdı.
- Domates fiyatları üç yıl üst üste yükselince seracılar bir eli yağda bir eli balda oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yağ ile bal sofranın değerli ve doyurucu yiyecekleridir. İki elin de bunlara dokunması, kişinin hiçbir şeyden yoksun olmadığını gösterir. Görüntü bolluğu sofranın zenginliğiyle anlatır; varlık burada yiyeceğin bolluğuyla ölçülür.
Onlara göre bir eli yağda bir eli balda olan babam için dünyalık hiç bir sıkıntı ve tasa olmamak lazımdı cümlesi, varlıklı birinin dertsiz sanıldığını gösterir. Onlara göre sözü bu yargının başkalarına ait olduğunu bildirir; anlatıcı onu paylaşmayabilir.
Kullanılabilir: bu köyde kimse bir eli yağda bir eli balda değil. Böyle söylendiğinde konuşan, bolluğun herkese nasip olmadığını ya da bir kişinin sanıldığı kadar rahat yaşamadığını dile getirir.