Anlamı
1) bir davanın bir kişi tarafından savunulması etkili ve yeterli değildir; 2) yardımlaşarak işler daha kolay başarılır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü iki anlamda kullanılır. Birincisi, bir davanın bir kişi tarafından savunulmasının etkili ve yeterli olmadığıdır. İkincisi, yardımlaşarak işlerin daha kolay başarıldığıdır. Birinci anlamda dava bir hak arayışı, bir şikâyet ya da bir istek olabilir; tek bir kişinin sesi onu duyurmaya yetmez. İkinci anlamda söz ağır bir işin el birliğiyle hafiflediğini, paylaşılınca kolaylaştığını anlatır. Görüntü el çırpmadan gelir: tek el ses çıkarmaz. Söz bir köyün, bir mahallenin ya da bir meslek grubunun sorununu anlatırken geçebilir. Tek başına uğraşıp sonuç alamayan biri de kendi durumunu bu sözle açıklayabilir. Olumsuz yüklem, tek elin ne kadar uğraşsa da ses çıkaramayacağını vurgular; kalıbın gücü bu olumsuzluktan gelir.
Örnek Cümleler
- Kirada oturanlardan yalnız biri ev sahibinin zammına itiraz edince kimse dinlemedi; bir elin sesi çıkmaz.
- Okulun önüne yaya geçidi için yüz anne birlikte dilekçe verince belediye harekete geçti; bir elin sesi çıkmaz.
- Komşular hep birlikte kar küremeye çıkınca sokak bir saatte açıldı; bir elin sesi çıkmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Burada dava, mahkemedeki işten daha geniş anlamdadır: bir hakkın aranması, bir isteğin dile getirilmesi ya da bir şikâyettir. Atasözü böyle bir isteğin tek bir kişiyle duyurulamayacağını söyler.
İkisi de tek başına kalmanın sınırını anlatır. Birinci anlamda tek ses duyulmaz; ikinci anlamda tek el işi ağırlaştırır. Birinde savunulan bir dava, ötekinde paylaşılan bir iş söz konusudur.
Bir istek pek çok kişinin imzasıyla dile getirilince daha güçlü duyulur. Söz bu yüzden bir dilekçeye imza toplarken ya da komşuları ortak bir başvuruya çağırırken söylenebilir. Tek başına kalan kişi de sesinin duyulmadığından bu sözle yakınabilir.