Deyim

Bir İki Demeden (demeye Kalmadan) Ne Demek?

Anlamı

duraksamadan, karşısındakine vakit bırakmadan:
'Sol ayağımı eline aldı, bir iki demeye kalmadan çevirdi mi, bastırdı mı, bilmiyorum.' -T. Dursun K.

Detaylı Açıklama

Bir iki demeden, duraksamadan, karşısındakine vakit bırakmadan anlamına gelir. Kalıbın bir iki demeye kalmadan biçimi de vardır. Kalıp bir zarf gibi fiilin önüne gelir: bir iki demeden kalktı, gitti. Eylemi yapan cümlenin öznesidir; vakit bulamayan ise karşısındaki kişidir. Hareket bir yardım, bir saldırı, bir karar ya da bir onarım olabilir. Söz bir ustanın çabukluğunu, bir hareketin ansızın gelişini ya da birinin hiç tereddüt etmeden karar verişini anlatabilir. Dursun K.'nın bir eserinde kalıp, hızla yapılan bir el hareketini anlatırken kullanılır. Söz duraksamanın olmadığını vurgular; kişi beklemez, tartmaz, hemen davranır. Olup bitmiş bir sahne anlatılırken kalıp geçmiş zamanla kurulur. Kalıp gündelik anlatılarda bir olayın hızını vurgulamak için kullanılır.

Örnek Cümleler

  1. Çocuk düşüp ağlamaya başlayınca annesi bir iki demeden onu kucakladı ve yarasını sardı.
  2. Usta bozuk musluğu bir iki demeden söktü, yenisini taktı; biz daha çayımızı bitirmemiştik.
  3. Arkadaşım teklifi duyunca bir iki demeye kalmadan kabul etti, ben daha şartları anlatamamıştım.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Sol ayağımı eline aldı, bir iki demeye kalmadan çevirdi mi, bastırdı mı, bilmiyorum cümlesi, hareketin öyle çabuk yapıldığını gösterir ki anlatıcı ne olduğunu kavrayamamıştır. Bilmiyorum sözü, karşıdakine hiç vakit kalmadığını açıkça duyurur.

Bir iki, saymaya başlamanın en kısa hâlidir. Kalıp, bu iki sayıyı söyleyecek kadar bile zaman geçmeden işin bittiğini anlatır. Böylece çabukluk sayının kısalığıyla ölçülür. Kişi daha bir diyemeden iş çoktan bitmiş, karşısındaki olup biteni sonradan anlamıştır.

Taşıyabilir. Karşısındakine hiç düşünme fırsatı vermeden yapılan bir iş bir oldubitti gibi de görülebilir. Ama kalıp bir ustalığı, bir çabukluğu övmek için de kullanılabilir; ton bağlama göre değişir.