Benzer anlamlı başka deyimler var mı?

Türkçenin zengin deyim hazinesinde benzer durumları anlatan farklı ifadeler bulunabilir. Bu deyimin kendine özgü yanı, 'boynunu' kelimesiyle kurduğu çağrışımdır ve bu onu diğerlerinden ayırır.

Boynunu Bükmek Ne Demek?

Q: "boynunu bükmek" ne demek?

"boynunu bükmek" deyimi, 1) acındırıcı, çaresiz bir durumda kalmak: 'Biraz düşündükten sonra ağır ağır başını eğip yere baktı ve boynunu büktü.' -Y. Z. Ortaç. 2) bir durumu, bir işi ister istemez kabul etmek: 'Şoför yine boynunu büktü, 'O yürüyemezse, ben de yürüyemem ne yapayım?' der gibi yüzüme baktı.' -N. Hikmet. 3) bitki canlılığını yitirmek anlamına gelir. Günlük konuşma dilinde sıkça karşılaşılan bu ifade, mecazi bir anlam taşır.

Q: Bu deyimin kelime anlamı ile mecazi anlamı arasındaki fark nedir?

Kelime anlamıyla bakıldığında somut bir eylem veya görüntü çizer. Mecazi anlamda ise 1) acındırıcı, çaresiz bir durumda kalmak: 'Biraz düşündükten sonra ağır ağır başını eğip yere baktı ve boynunu büktü.' -Y. Z. Ortaç. 2) bir durumu, bir işi ister istemez kabul etmek: 'Şoför yine boynunu büktü, 'O yürüyemezse, ben de yürüyemem ne yapayım?' der gibi yüzüme baktı.' -N. Hikmet. 3) bitki canlılığını yitirmek demektir. Bu iki anlam arasındaki mesafe, deyimin ifade gücünü artırır.

Anlamı: 1) acındırıcı, çaresiz bir durumda kalmak: 'Biraz düşündükten sonra ağır ağır başını eğip yere baktı ve boynunu büktü.' -Y. Z. Ortaç. 2) bir durumu, bir işi ister istemez kabul etmek: 'Şoför yine boynunu büktü, 'O yürüyemezse, ben de yürüyemem ne yapayım?' der gibi yüzüme baktı.' -N. Hikmet. 3) bitki canlılığını yitirmek.

"boynunu bükmek" deyimi, acındırıcı, çaresiz bir durumda kalmak gibi durumları günlük dilde daha görünür ve etkili kılmak için kullanılır. Sözlük anlamı acındırıcı, çaresiz bir durumda kalmak olsa da günlük kullanımda yalnız bilgi vermez. Söylendiği anda hem olayın havasını hem de konuşanın o olaya bakışını birlikte taşır. Bu yüzden "boynunu bükmek", yalnız anlam taşımayan; aynı zamanda tavır ve duygu da taşıyan canlı deyimlerden biri olarak kullanılır.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü