Anlamı
alay çok az bulunduğu ve çok değerli olduğu sanılan şey:
'Nuri'ye gelince bulunmaz bir Hint kumaşı sayılmazdı o da.' -O. Rifat.
Detaylı Açıklama
Bulunmaz Bursa kumaşı, alay yoluyla, çok az bulunduğu ve çok değerli olduğu sanılan şey için kullanılır. Kalıbın bulunmaz Hint kumaşı biçimi de vardır. Sanılan sözcüğü önemlidir: söz, değerin gerçekte o kadar büyük olmadığını ima eder. Kendini ya da bir yakınını abartan birine karşılık olarak söylenir: sanki bulunmaz Bursa kumaşı! Bir kişi, bir eşya, bir yetenek ya da bir fırsat bu sözle küçümsenebilir. Rifat kalıbı olumsuz bir cümlede, birinin öyle değerli sayılmadığını anlatmak için kullanır. Söz bir kıskançlığı, bir sitemi ya da hafif bir takılmayı taşıyabilir. Alay, abartılan değer ile gerçek değer arasındaki açıklıktan doğar. Kalıp bir ad öbeği gibi kullanılır ve cümlede yüklemin ya da bir benzetmenin parçası olur.
Örnek Cümleler
- Oğlunu dünyanın en akıllı çocuğu sanan komşumuza teyzem güldü: sanki bulunmaz Bursa kumaşı.
- Kimsenin almadığı eski arabasına servet isteyen adam, onu bulunmaz Bursa kumaşı sanıyordu.
- İlk kez bir kitap yazan genç, kendini bulunmaz Bursa kumaşı sanıp yayıneviyle pazarlığa oturdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bursa ipeği ve Hint kumaşı, değerli ve kolay bulunmayan dokumalar olarak tanınır. Kalıp bu ünü alır ve abartılan bir değeri anlatmak için kullanır. Benzetme ölçüsüz bir övgüyü gülünç kılar.
Nuri'ye gelince bulunmaz bir Hint kumaşı sayılmazdı o da cümlesinde konuşan, Nuri'nin çok değerli biri olmadığını söyler. Kalıp olumsuz biçimde kullanılarak kişinin sıradanlığı vurgulanır ve abartılı övgülerden arındırılır.
Bu atasözü, sakalın kişiye değer kazandırmadığını söyler; dış görünüşün değeri belirlemediğini hatırlatır. Bulunmaz Bursa kumaşı da abartılan bir değerle alay eder. İkisi değerin gerçek ölçüsünü sorar ve ölçüsüz övgüye karşı uyarır.