Deyim

Çaba Göstermek Ne Demek?

Anlamı

bir işi başarmak için çalışmak, uğraşmak, gayret göstermek:
'Onu kurtarabilmek için olmayacak şeylere saldırmak derecesinde bir çaba gösteriyorsunuz.' -H. R. Gürpınar.

Detaylı Açıklama

Çaba göstermek, bir işi başarmak için çalışmak, uğraşmak, gayret göstermektir. Kalıbın merkezinde bir hedef vardır: bir sınavı kazanmak, bir hastayı iyileştirmek, bozulmuş bir ilişkiyi onarmak. Kişi o hedefe ulaşmak için emeğini ortaya koyar. Uğraşın sonunda başarı gelebilir de gelmeyebilir de; kalıp çalışmanın kendisini anlatır. Bu yüzden bir övgünün içinde de, bir avuntunun içinde de yer alabilir: elinden geleni yaptın, büyük çaba gösterdin. Çabanın ölçüsü önüne gelen sözcükle belirtilir; büyük, olağanüstü, yetersiz ya da boşuna bir çaba gösterilebilir. Uğraşan yalnız bir kişi değil; bir aile, bir okul ya da bütün bir ekip de olabilir. Hedefin adı da cümlede açıkça anılabilir: kazanmak için, yetişmek için, kurtarmak için.

Örnek Cümleler

  1. Kardeşini üniversite sınavına hazırlamak için her akşam onunla birlikte ders çalışan abla, bütün yıl büyük bir çaba gösterdi.
  2. Selden sonra çarşıdaki dükkânları yeniden açabilmek için belediye ekipleri iki hafta boyunca gece gündüz çaba gösterdi.
  3. Takım son dakikaya kadar beraberlik golünü bulmak için çaba gösterse de maçı yenik bitirmekten kurtulamadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Gürpınar çabanın büyüklüğünü bir karşılaştırmayla ölçer: onu kurtarabilmek için olmayacak şeylere saldırmak derecesinde bir çaba gösteriyorsunuz. Cümledeki kişiler birini kurtarmak için uğraşmaktadır. Konuşan, bu uğraşın olmayacak işlere girişecek kadar ileri gittiğini söyler.

Sayılmaz; kalıp yalnız işi başarmak için uğraşıldığını bildirir. Sonuç ayrı bir sözle söylenir: çok çaba gösterdi ama yetişemedi, çaba gösterdi ve kazandı. Bu yüzden kalıp, başarısızlıkla biten bir uğraşı anlatırken de rahatça kullanılabilir.

İki kalıp birbirine çok yakındır ve birçok cümlede yer değiştirebilir. Çaba göstermek, başarmak için çalışıp uğraşmayı anlatır; çaba harcamakta ise kişi elinden geleni ortaya koyar. İkincisinde kişinin gücünün tamamını işe verdiği daha belirgin duyulur.