Çabalama Kaptan Ben Gidemem Ne Demek?
Anlamı: bu işi yapacak güçte değilim, zorlamanın yararı yok.
Bu atasözü, bir işi yapacak güçte olmadığını, zorlamanın yarar getirmeyeceğini ve boş yere yüklenmenin sonuç vermeyeceğini anlatır. Buradaki ses, işi yapamayacak durumda olanın kendisinden gelir. Bu yüzden sözde hem çaresizlik hem de gerçekçilik vardır. İmkânı, takati ya da kapasitesi yetmeyen kişinin zorlanmasının boş olduğu düşünülür. Atasözü özellikle gücü aşan işler, yaşlılık, yorgunluk, tükenmişlik ve imkânsız görevler için yerinde kullanılır. Deyim, gereksiz zorlamaya karşı ölçü duygusu taşır. Her işin yalnız istemekle olmayacağını söyler. Bazen insanın kendi sınırını kabul etmesi, anlamsız bir inattan daha değerlidir; söz biraz da bunu öğretir. Bu yüzden yalnız yakınma değil, yerinde bir gerçeklik kabulü olarak da duyulur.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü