Bu atasözü bilgisizliğe mi yoksa inada mı daha çok dokunur?

Bilgisizlik kadar inat ve kapalılık da hedef alınır. Çünkü atasözünün asıl sertliği, anlatılanı duymaya yanaşmayan tavra yöneliktir.

Ne zaman söylemek daha doğal olur?

Birine defalarca açıklama yapıldığı hâlde sonuç alınamadığında, özellikle de karşı taraf yanlışında ısrar ettiğinde doğal durur.

Bu söz nasihat verirken mi, dert yanarken mi daha sık kullanılır?

Dert yanarken daha sık duyulur. Çoğu zaman sabrı tükenen kişinin yaşadığı iletişim çıkmazını anlatır. Bu atasözü, anlayışa kapalı birine doğruyu anlatmanın ne kadar zor olduğunu vurgular.

Cahile Söz (laf) Anlatmak Deveye Hendek Atlatmaktan Güçtür (zordur) Ne Demek?

Anlamı: ne kadar uğraşılırsa uğraşılsın deve hendekten atlatılamaz, cahile söz anlatmak bundan da zor bir şeydir.

Bu atasözü, anlayışa kapalı birine doğruyu anlatmanın ne kadar zor olduğunu vurgular. Sorun yalnızca bilmemek değildir; dinlememek, düşünmemek ve öğrenmeye kapalı olmak da işin içindedir. Bu yüzden ne kadar açık konuşulsa da, karşı taraf söyleneni kavramak istemezse sonuç alınamaz. Atasözü özellikle inatçı, önyargılı ya da bilgisini sorgulamayan kişiler için söylenir. İçinde hafif bir bıkkınlık ve boşuna uğraşma duygusu vardır. Konuşan kişi çoğu zaman sabrının tükendiğini anlatır. Öğüt vermenin de, tartışmanın da her zaman işe yaramadığını hatırlatır. Dolayısıyla yalnızca cehaleti değil, öğrenmeye kapalı zihniyeti de hedef alır. Sorunun bilgi eksikliğinden çok zihinsel direnç olduğu özellikle vurgulanır. Bu da sözü bugün de geçerli kılar.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü