Bu deyim neden iki farklı yönde kullanılabilir?

Çünkü bir yandan kişinin kendi keyfine düşmesini, öte yandan bir başkasının geçimini sağlama yükünü anlatır. Bu iki anlam bağlamdan kolayca ayrılır.

Eleştirel ton hangi kullanımda daha belirgindir?

Kişinin çalışmak yerine rahatına düşmesini anlatan kullanımda eleştiri daha belirgindir. Başkasını geçindirme anlamında ise daha çok emek ve sorumluluk hissi öne çıkar.

Bugün hâlâ anlaşılır bir söz müdür?

Evet, özellikle Anadolu ağızlarında ve eski kuşakların konuşmasında hâlâ anlaşılır. Ancak genç kuşaklarda ilk anlamı her zaman hemen fark edilmeyebilir.

Can Beslemek Ne Demek?

Anlamı: 1) kaygısızca yiyip içip rahatına bakmak; 2) başkasının yiyeceğini, içeceğini sağlamak.

Bu deyim iki ayrı anlam taşır ve kullanımın tonu bağlamla belirlenir. Birinci anlamda kişinin rahatına düşmesi, yiyip içip keyfine bakması, ciddi işlerle uğraşmak yerine kendini kollaması anlatılır. İkinci anlamda ise bir başkasının yiyeceğini içeceğini sağlamak, geçimine bakmak ve onu ayakta tutmak söz konusudur. Bu yüzden deyim hem eleştirel hem de sorumluluk bildiren bir çizgide kullanılabilir. İlk kullanımda hafif sitem veya küçümseme vardır; ikinci kullanımda emek ve geçim yükü öne çıkar. Bu çift anlam, deyimi günlük dilde esnek kılar. Kime ve neye göre söylendiğine dikkat edildiğinde anlatıma güçlü bir toplumsal ton verir. Kişinin yalnız kendine bakmasıyla başkasına bakması arasındaki fark burada açıkça hissedilir. Bu da ifadeyi anlam bakımından ilginç kılar.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü