Can Cana, Baş Başa Ne Demek?
Anlamı: 1) bir tehlike anında herkesin kendi canının, kendi başının kaygısına düştüğünü anlatan bir söz: 'Gecenin karanlığında bütün bir mahalle donanma fişekleri gibi ateş almış. Sokaklarda herkes can cana, baş başa... Tulumbacı naraları, çığlıklar, borular.' -R. N. Güntekin. 2) birbirini seven iki kişi bir arada yalnız olarak.
Bu söz iki ayrı durumda kullanılır ve hangisinin kastedildiği bağlamla anlaşılır. İlk anlamda büyük bir tehlike anında herkesin yalnız kendi hayatını düşünmeye başladığını, ortak düzenin bozulduğunu anlatır. Yangın, savaş, baskın, panik ve kaçış sahnelerinde bu kullanım öne çıkar. İkinci anlamda ise birbirini seven iki kişinin baş başa, yalnız ve dış dünyadan uzak kalmasını anlatır. Bu ikinci kullanımda sıcaklık, yakınlık ve mahremiyet duygusu vardır. Aynı sözün hem korku hem de samimiyet anlatabilmesi onu dikkat çekici kılar. Gündelik dilde tonu bağlam belirler; biri dağılmayı, öteki içten birlikteliği gösterir. Bu çift yönlü yapı, sözü hem edebî hem günlük anlatıda güçlü hale getirir. Bağlam değişince sözün duygusal rengi bütünüyle tersine döner. Bu da onu özel yapan yanlardan biridir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü