Canı Cana Ölçmek Ne Demek?
Anlamı: başkasına yapılacak şeyi kendine yapılacak gibi düşünmek: 'Canı cana ölç. Allah esirgesin bize birisi böyle bir şey yapsa Allah razı olsun der miyiz?' -R. N. Güntekin.
Bu deyim, başkasına yapılacak bir şeyi sanki kendine yapılacakmış gibi düşünmek ve empatiyle davranmak anlamında kullanılır. İnsanın karşısındakini kendi yerine koymasını, acısını ve hakkını kendi üzerinden tartmasını öğütleyen bir anlayış taşır. Bu yüzden vicdan, adalet, merhamet ve ölçü duygusuyla çok yakından ilişkilidir. Birine haksızlık etmek üzere olan kişiyi durdurmak için de kullanılabilir; çünkü davranışın sonucunu tersinden düşünmeye zorlar. Gündelik dilde çok sık duyulmasa da anlamı güçlü ve ahlaki ağırlığı yüksek bir sözdür. Kendi canına değmeyecek şeyi başkasına yapmama ilkesini canlı biçimde hatırlatır. Böylece kuru nasihatten çok, insanı iç muhasebeye çağıran bir tavır kazanır. Vicdanı dıştan değil, içeriden harekete geçirmek ister.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü