Çaresiz Kalmak Ne Demek?
Anlamı: çözüm yolu, çıkar yolu bulamamak: 'Köyde kim çaresiz kalırsa, kimin işi bozulursa İstanbul yolunu tutar.' -Ö. Seyfettin.
Bu deyim, bir soruna karşı çözüm yolu bulamamak, ne yapacağını bilememek ve çıkışsız hissetmek anlamında kullanılır. Yalnız maddi imkânsızlığı değil, zihinsel ve duygusal sıkışmayı da anlatır. Bu yüzden hastalık, borç, aile sorunu, ayrılık ya da beklenmedik felaketler için çok doğal görünür. Deyimin etkisi, insanın önündeki bütün kapıların kapanmış olduğu hissini vermesinden gelir. Böyle anlarda kişi yalnız kalmış, yönünü yitirmiş gibidir. Söz hem durumun ciddiyetini hem de insanın iç darlığını birlikte taşır. Çaresizlik burada yalnız dış koşullardan değil, insanın kendi içinde çözüm üretemez hâle gelmesinden de doğar. Bu yüzden deyim, hem dış baskıyı hem iç daralmayı aynı anda duyurur. Sözün ağırlığı da tam bu çıkışsızlık duygusundan gelir.
Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü